Welkom

'Oxalá'

Het woord oxalá is een prachtig leenwoord uit de Portugese taal dat de betekenis van Inch'Allah overbrengt. Het komt voort uit een eeuwenlang integratieproces, een idee van hoop, van wording en van het bouwen aan een toekomst.

Deze tentoonstelling bevraagt een open Europa en wil de integratie van burgers met een migratieachtergrond bevorderen en bijdragen aan een samenleving met meer cohesie door het debat over dekolonisering van Europa op de voorgrond te plaatsen. Dit buitengewoon creatief project doorbreekt stereotypes en bevraagt het concept identiteit.

 

Europa Oxalá in het AfricaMuseum

Het AfricaMuseum wil sinds zijn heropening in 2018 meer dan ooit een dynamisch platform voor ontmoeting en dialoog zijn. De druk die miljoenen mensen aanzet tot migratie en de terugslag van de globalisering die vorm krijgt in een hernieuwd identiteitsdebat zijn belangrijke onderwerpen voor die dialoog.

De kunstenaars nodigen ons uit om te reflecteren over een Europa dat 'Oxalá' - hoopvol maar ook onzeker en twijfelend - is.

 

Commissarissen van de tentoonstelling

António Pinto Ribeiro studeerde wijsbegeerte en behaalde een doctoraat in cultuurstudies. Hij houdt zich vooral bezig met culturele programmatie en research. Sinds de oprichting van Culturgest was hij artistiek directeur tussen 1993 en 2004 en programmadirecteur bij de  Fundacao Calouste Gulbenkian (Gulbenkian Stichting) tussen 2004 en 2015, met speciale vermelding van het project Programa Gulbenkian Próximo Futuro, dat gewijd is aan de kunst en de cultuur van het Zuiden.
Als curator was hij verantwoordelijk voor verschillende internationale tentoonstellingen en ook commissaris-generaal van ‘Lisboa Capital Ibero-Americana da Cultura 2017’. Zijn voornaamste interesses op gebied van research gaan uit naar de Afrikaanse en de Zuid-Amerikaanse hedendaagse kunst en cultuur. Hij levert regelmatig bijdragen aan verscheidene internationale publicaties. Op dit moment is hij researcher bij het Centrum voor sociale studies van de Universiteit van Coimbra en maakt hij deel uit van de stuurgroep van het Europees project ERC MEMOIRS – Children of Empires and European Postmemories
Hij is eveneens internationale programmamaker. Zijn meest recente publicaties zijn: África, os quatro rios (2017), Peut-on décoloniser les musées ? (2019) en Novo Mundo – Arte Contemporânea no Tempo da Pós-Memória (2021), zijn laatste publicatie over de kunstenaars van de post-memorie.

Katia Kameli haalde haar diploma an de École nationale supérieure d’art in Bourges en volgde de post-graduaatsopleiding ‘le Collège-Invisible’ aan de École supérieure d’art & de design van Marseille. Haar werk kreeg visibiliteit en erkenning in de artistieke en cinematografische wereld en werd getoond in diverse solotentoonstellingen. Haar werken maken deel uit van de collecties van het Musée national d’art moderne/ Centre Georges Pompidou, van het Centre national des arts plastiques (Cnap), van het FRAC Hauts-de-France (Fonds régional d’art contemporain), het FRAC Poitou-Charentes en het FRAC PACA te Marseille.

Aimé Mpane Aimé Mpane verdeelt zijn tijd tussen Kinshasa en Brussel. Hij vindt inspiratie in het reizen tussen het Afrika van zijn herkomst en het Europa dat hem heeft geadopteerd. Het begrip ‘deterritorialisatie’, aanwezig in het werk Outland, en belangrijk bij Gilles Deleuze, is ook bij hem terug te vinden in de noodzakelijke verbondenheden, de verplichte samensmeltingen en verbindingen en in de littekens en netwerken die zo fundamenteel zijn om het Noorden niet kwijt te raken. Het concept is tevens aanwezig in het overbrengen van de referenties die verwijzen naar het verband tussen en de zoektocht naar overeenkomsten, naar de overbrugging van de kloof tussen Afrika en Europa, tussen zwart en wit, tussen verleden en heden, tussen traditionele en hedendaagse cultuur. De kunst van Aimé Mpane gaat vooral over de sporen van de koloniale erfenis in Afrika maar beoogt nooit zelfmedelijden. Hij roept op tot solidariteit onder de mensheid en tot het collectieve bewustzijn. Zijn oeuvre drukt menselijke waardigheid, hoop, moed, empathie en volharding uit.

 

Deze reizende tentoonstelling werd gepresenteerd in het Mucem in Marseille, Frankrijk (20.10.2021 > 16.01.2022) en in de Calouste Gulbenkian Stichting, Lissabon, Portugal (04.03.2021 > 22.08.2022) alvorens naar het AfricaMuseum in Tervuren, België te komen (07.10.2022 > 05.03.2022).
Co-productie: Stichting Calouste Gulbenkian (Délégation en France, Paris / Centre d’art moderne, Lisbonne) / Mucem, Marseille (France).